SMILDE
Hoe het begon
In 2017 kwam Drents Monument via Stichting DBF in contact met echtelieden Annita en Christiaan Appelo, die wilden nagaan of een herbestemming van de school voor begeleid wonen haalbaar zou zijn. De Appelo’s woonden naast de school en hadden zich al enige jaren ingezet voor een aantal jongeren, door hen een plekje in hun eigen woning te geven en ze te begeleiden.
Het echtpaar Appelo wilde de school graag kopen en er zelfstandige wooneenheden in realiseren voor alleenstaande jongeren die begeleiding nodig hebben. Drents Monument wilde hen graag helpen dat doel te bereiken.
De gemeente was bereid tot onderhandse in plaats van openbare verkoop van het gebouw. En er heeft, op advies van Drents Monument, een technische inspectie door Monumentenwacht Drenthe plaatsgevonden.
Wat er gedaan is
Inmiddels had Drents Monument het echtpaar Appelo in contact gebracht met Pieter Jukema, restauratie-architect. Stichting DBF heeft geadviseerd over de financiering van het project, met name over de aanvraag van een laagrentende lening bij het Nationaal Restauratiefonds.
De architect heeft, in overleg met het echtpaar Appelo en hun zoon en schoondochter (de toekomstige beheerders), een plan ontworpen bestaande uit een beheerderswoning, een ontmoetings- annex recreatieruimte en een tiental zelfstandige wooneenheden.
Het buitenterrein is gedeeltelijk met fruitbomen ingericht en moet nog verder worden voltooid. Op 1 januari 2026 is het gebouw opgeleverd en wordt nu door 19 mensen – 8 cliënten en 2 beheerdersgezinnen – bewoond.
Dit project is een goed voorbeeld van een particulier initiatief dat dankzij medewerking van de gemeente Midden Drenthe mogelijk is gemaakt en door de stichtingen DBF en Drents Monument is begeleid.
Achtergrond CBS in Smilde
De zesklassige Christelijke lagere school gelegen aan de Veenhoopsweg 60 te Smilde (gemeente Midden-Drenthe) is gebouwd in 1957-1961 door Architectenbureau Bijleveld te Groningen, in opdracht van het Bestuur van de Vereniging voor Christelijk Onderwijs Smilde.
Het is een Provinciaal Monument en wordt als zodanig gewaardeerd vanwege de:
– cultuurhistorische waarde van de school voor de ontwikkeling van het (christelijk) lager onderwijs in Drenthe en de veranderende visie op scholenbouw in de jaren vijftig;
– architectuurhistorische waarde gelet op de esthetische kwaliteiten van het ontwerp: de ordening van de bouwvolumes, de opgetilde daklijsten en de bijzondere toepassing van een reeks bijzondere vrijstaande betonnen boogconstructies; als bijzondere typologische variant van het Groningse Scholentype;
– uniciteitswaarde van deze school in Drenthe en de groeiende zeldzaamheid van dergelijke voorbeelden het gedachtegoed van de naoorlogse scholenbouw.
– gaafheid van zowel het interieur als het exterieur;
Omschrijving in het provinciale monumentenregister
Het schoolgebouw is opgebouwd uit zes van elkaar verspringende lokalen, in een noordwest-zuidoostelijk georiënteerde rij. Aan de noordzijde bevinden zich kantoortjes, toiletgroepen en een eerste ingang. Aan de zuidzijde – tussen twee klaslokalen – zit een tweede in- (of uit-) gang, naar het achterterrein.
Elk klaslokaal is afzonderlijk te herkennen en heeft eenzelfde opbouw: een vierkante plattegrond met één bouwlaag van gemetselde muren en houten puien (met voorheen van oorsprong stalen ramen) en borstweringen bekleed met geribde sandwichpanelen.
Het metselwerk bestaat uit een miskleurige metselklinker in waalformaat in klezoorverband. De met mastiek en dakleer bedekte lessenaardaken openen zich naar het noorden – om direct zonlicht te vermijden – en zijn lager aan de zuidzijde, waar ze voor de pui uitsteken. Aan deze zijde wordt het dak ter hoogte van de pui weer opgetild ter bevordering van de lichttoetreding. Het dak is hier voorzien van een aluminium daktrim.
De korte vooruitspringende zijgevels van de lokalen zijn volledig voorzien van een glaspui. De betonnen spantconstructie is naar buiten doorgezet en levert per lokaal een bijzondere boogconstructie op, die bijdraagt aan de plasticiteit van het schoolgebouw. In de gemetselde schoorsteen zijn gesinterde stenen verwerkt.
